ATDHEU NEWS është platformë informative e fokusuar në lajme pozitive, zhvillime, iniciativa, histori suksesi dhe tema nga Kosova, Shqipëria, diaspora dhe bota.
Më 8 maj 2015, Atifete Jahjaga dhuroi një fustan për një nismë që do ta kthente solidaritetin me të mbijetuarat e dhunës seksuale gjatë luftës në një pamje publike. Instalacioni “Mendoj për ty”, i artistes Alketa Xhafa-Mripa, po përgatitej me mbështetjen e producentes Anna Di Lellio. Për Presidenten e atëhershme të Kosovës, ky ishte një gjest i lidhur me një angazhim më të gjerë: t’u jepej vend në jetën publike njerëzve që paragjykimi i kishte shtyrë drejt heshtjes.
Historia e Jahjagës përfshin një arritje të qartë, zgjedhjen si gruaja e parë në krye të shtetit. Megjithatë, ajo bëhet më interesante kur ndiqet se për çfarë u përdor hapësira që krijoi ky funksion. Nga puna në polici te Presidenca dhe më pas te angazhimi në shoqërinë civile, një vijë e dallueshme është përpjekja për ta lidhur përfaqësimin e grave me pjesëmarrjen, sigurinë dhe dinjitetin e tyre.
Sipas biografisë së publikuar nga Presidenca, Jahjaga lindi më 20 prill 1975 në Rashkoc të Gjakovës. Para zgjedhjes presidente, ajo kishte ndërtuar karrierën në Policinë e Kosovës, duke kaluar nga detyrat policore në nivele drejtuese. Nga shkurti 2009 mbajti pozitën e zëvendësdrejtoreshës së përgjithshme të Policisë, deri në kalimin në krye të shtetit.
Njoftimi zyrtar i 7 prillit 2011 dokumenton zgjedhjen e saj nga Kuvendi i Kosovës. Ajo shërbeu si presidente gjatë periudhës 2011–2016. Ky kalim e vendosi një grua me përvojë në fushën e sigurisë në një funksion që përfaqëson unitetin e vendit, me përgjegjësi dhe dukshmëri shumë më të gjerë.
Për vajzat që kërkojnë vendin e tyre në profesione dhe institucione, një shembull i tillë zgjeron përfytyrimin e asaj që mund të synojnë. Por përfaqësimi merr peshë të qëndrueshme kur shoqërohet me mundësi edhe për të tjerat. Pikërisht marrëdhënia mes arritjes individuale dhe hapjes së hapësirave publike e ndihmon lexuesin të kuptojë pjesën tjetër të këtij rrugëtimi.
Në vitin 2012, Jahjaga priti Samitin Ndërkombëtar të Gruas “Partneritet për ndryshim — Fuqizimi i grave”. Instituti Georgetown për Gratë, Paqen dhe Sigurinë e lidh këtë takim me hartimin e Parimeve të Prishtinës, të cilat trajtonin pjesëmarrjen politike, burimet ekonomike dhe qasjen në siguri e drejtësi. Sipas të njëjtit prezantim, Kuvendi i Kosovës i miratoi këto parime përmes një rezolute.
Temat e samitit e zhvendosnin diskutimin përtej pranisë së grave në një sallë takimesh. Të kesh mundësi të marrësh pjesë në vendimmarrje lidhet me kushtet për të studiuar, për të punuar dhe për të pasur pavarësi ekonomike. Një grua mund të ketë aftësi profesionale, por pengesat në këto fusha ia ngushtojnë mundësitë për t’i përdorur ato.
Parimet janë një pikë orientimi për institucionet dhe organizatat që kërkojnë ndryshim. Zbatimi i tyre kërkon punë të veçantë, burime dhe përgjegjësi të përcaktuara. Kontributi i një platforme të tillë qëndron te bashkimi i çështjeve që shpesh diskutohen veçmas dhe te krijimi i një gjuhe të përbashkët për t’i ndjekur ato.
Më 7 mars 2014 u mbajt takimi inaugurues i Këshillit Kombëtar për të Mbijetuarit e Dhunës Seksuale gjatë Luftës. Në fjalimin e ruajtur në arkivin presidencial, Jahjaga shpjegonte se e kishte themeluar këshillin me dekret, për të bashkërenduar veprimet e institucioneve dhe agjencive sipas kompetencave të tyre.
Kjo nismë e lidhte mbështetjen publike me nevojën për përgjigje institucionale. Çështjet e rehabilitimit, njohjes dhe përfshirjes shoqërore nuk mund të ndiqen vetëm nga një zyrë. Një mekanizëm bashkërendimi krijon mundësinë që nevojat të trajtohen së bashku dhe që përgjegjësitë të mos humbasin ndërmjet institucioneve.
Në takimin përmbyllës, më 30 mars 2016, Jahjaga iu rikthye luftimit të stigmës dhe trajtimit me dinjitet. Këto dokumente dëshmojnë një angazhim të ndjekur përgjatë mandatit. Ato nuk e përmbyllin historinë e drejtësisë për të mbijetuarit, por tregojnë se çështja kishte marrë një vend të përcaktuar në agjendën presidenciale.
Njoftimi i Presidencës për takimin e 8 majit 2015 e dokumenton dhurimin e fustanit me të cilin nisi fushata për instalacionin “Mendoj për ty”. Nisma e Xhafa-Mripës parashikonte mbledhjen e fustaneve dhe fundeve në mbarë vendin, për t’i vendosur në stadiumin e Prishtinës si shenjë solidariteti.
Gjesti krijonte një mënyrë pjesëmarrjeje që nuk kërkonte nga të mbijetuarat të rrëfenin përvojat e tyre përpara publikut. Mbështetja mund të shprehej nga të tjerët, ndërsa zgjedhja për të folur mbetej personale. Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur një çështje e ndjeshme kthehet në ngjarje publike: vëmendja duhet t’i shërbejë dinjitetit të personit.
Në këtë pikë, profili i Jahjagës lidhet natyrshëm me angazhimin publik të Vasfije Krasniqi Goodman. Rrugët e tyre përfaqësojnë role të ndryshme: dëshminë dhe avokimin e një të mbijetuare, si dhe përdorimin e një platforme institucionale për të mobilizuar mbështetje. Secili rol ruan rëndësinë dhe zërin e vet.
Pas përfundimit të mandatit presidencial, Jahjaga themeloi Fondacionin Jahjaga në vitin 2018. Prezantimi zyrtar i fondacionit përcakton si fusha pune fuqizimin e grave dhe të rinjve, përfshirjen shoqërore, bashkëpunimin ndëretnik dhe zhvillimin demokratik. Kjo e vendos vazhdimin e angazhimit në një strukturë të shoqërisë civile.
Ky ndryshim i rolit ka domethënie. Një ish-presidente mund ta përdorë përvojën dhe njohjen publike për të sjellë njerëz e institucione rreth një çështjeje. Në një fondacion, kjo mundësi merr formë përmes punës së ekipit dhe bashkëpunëtorëve. Synimet e organizatës duhen lexuar si drejtim pune; rezultatet e secilit program kërkojnë dokumentimin e tyre.
Rruga e Atifete Jahjagës frymëzon për vijimësinë mes funksionit publik dhe angazhimit qytetar. Ajo e bën të prekshëm një kuptim të lidershipit ku rëndësi ka edhe se kujt i hapet dera. Nga përfaqësimi i grave te mbështetja për të mbijetuarit, vlera e këtij rrugëtimi qëndron te përpjekja për t’i kthyer çështjet e lëna në heshtje në përgjegjësi të përbashkëta.