ATDHEU NEWS është platformë informative e fokusuar në lajme pozitive, zhvillime, iniciativa, histori suksesi dhe tema nga Kosova, Shqipëria, diaspora dhe bota.
Pas gjashtë orësh e 59 minutash pune jashtë Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor, astronautët Anil Menon dhe Joshua Kutryk përfunduan më 5 nëntor 2026 instalimin e panelit të tetë dhe të fundit të grupit të ri iROSA. Operacioni mbylli një fazë modernizimi që e rrit kapacitetin e prodhimit të energjisë së stacionit nga 160 në rreth 215 kilovatë.
Menon, astronaut i NASA-s, dhe Kutryk, astronaut i Agjencisë Hapësinore Kanadeze, e montuan dhe e hapën panelin në strukturën anësore të ISS-së. Puna u krye në kanalin energjetik 3B, në pjesën e jashtme të laboratorit orbital.
Sipas njoftimit të NASA-s, modernizimi nisi në shkurt 2021. Gjatë kësaj periudhe, astronautët kanë realizuar 18 dalje në hapësirë për përgatitjen e pajisjeve dhe instalimin e tetë paneleve të reja.
iROSA është shkurtimi i emrit ISS Roll-Out Solar Array. Ndryshe nga një strukturë që duhet të dërgohet e hapur në orbitë, paneli transportohet i mbështjellë dhe shpaloset pasi vendoset në pozicionin e punës. Kjo e bën më kompakt gjatë udhëtimit drejt stacionit.
Agjencia Hapësinore Evropiane e përshkruan këtë teknologji si pjesë të përmirësimit të sistemit energjetik të ISS-së. Panelet e reja punojnë së bashku me infrastrukturën ekzistuese, duke shtuar prodhimin në një stacion që ka kaluar shumë vite në orbitë.
Për astronautët, puna me sistemin energjetik zhvillohet jashtë mjedisit të mbrojtur të moduleve. Çdo instalim kërkon pajisje, pika fiksimi dhe bashkërendim me ekipet në Tokë, ndërsa stacioni vazhdon lëvizjen në orbitë.
Paneli i fundit përfundoi një seri prej 18 daljesh në hapësirë, të realizuara për modernizimin e prodhimit të energjisë.
Energjia e mbledhur nga panelet mbështet sistemet e stacionit, jetesën e ekuipazhit dhe pajisjet shkencore. Ajrosja, kontrolli i mjedisit, komunikimi dhe eksperimentet varen nga një furnizim që duhet të funksionojë larg rrjetit elektrik tokësor.
Në shpjegimin e NASA-s për programin iROSA, shtimi i paneleve lidhet me ruajtjen e aftësisë së stacionit për kërkim dhe veprimtari të tjera. Modernizimi sjell teknologji të re prodhimi pa kërkuar zëvendësimin e gjithë strukturës së laboratorit.
Sistemi përballet me ciklin e vazhdueshëm mes dritës së Diellit dhe hijes së Tokës. Kur panelet marrin dritë, ato furnizojnë sistemet dhe ndihmojnë ngarkimin e baterive; këto mbështesin punën gjatë pjesës së orbitës kur stacioni ndodhet në hije.
Për Menonin, dalja e 5 nëntorit ishte e pesta në karrierë; për Kutryk-un, e dyta. NASA e renditi atë si daljen e 286-të në mbështetje të montimit, mirëmbajtjes dhe përmirësimeve të stacionit.
Paneli i fundit u shpalos pas përfundimit të montimit në strukturën e stacionit. Ky hap e kalon pajisjen nga konfigurimi kompakt i transportit në sipërfaqen që mbledh dritën e Diellit. Përpara se të mbërrinte te kjo dalje e fundit, programi kishte kërkuar dërgimin e pajisjeve dhe përgatitjen e pikave ku do të vendoseshin panelet.
Me hapjen e panelit të tetë, ndërhyrja energjetike arrin një pikë të rëndësishme përfundimi. Pas disa vitesh dërgesash, përgatitjesh dhe pune jashtë stacionit, grupi i ri është vendosur për t'i dhënë laboratorit orbital më shumë fuqi për veprimtarinë e tij.