ATDHEU NEWS është platformë informative e fokusuar në lajme pozitive, zhvillime, iniciativa, histori suksesi dhe tema nga Kosova, Shqipëria, diaspora dhe bota.
Një këngë e vjetër, një legjendë e fshatit ose një mjeshtëri e trashëguar në familje mund të bëhet tregim, shfaqje apo video. Me këtë ide, konkursi kombëtar Trashëgimi e gjallë ftoi nxënësit e Shqipërisë ta zbulonin kulturën e komunitetit të tyre dhe ta rrëfenin përmes formave bashkëkohore krijuese.
Nisma u drejtua shkollave nëntëvjeçare dhe të mesme, duke lejuar pjesëmarrje individuale ose në grup. Punimet mund të paraqiteshin në katër kategori: ese e tregim, teatër e performancë, dizajn grafik dhe multimedia.
Sipas thirrjes së organizatorëve, afati i aplikimit ishte 15 nëntor 2026, ndërsa periudha e parashikuar për vlerësim dhe ndarje çmimesh ishte nga 15 deri më 30 nëntor. Për tri vendet e para u njoftuan çmime prej 200, 150 dhe 100 eurosh, krahas certifikatave të vlerësimit.
Në kategorinë e esesë dhe tregimit, nxënësit mund të punonin mbi reflektimin ose interpretimin e një elementi të trashëgimisë jomateriale. Teatri dhe performanca hapnin vend për legjendat, folklorin dhe traditat lokale në skenë.
Dizajni grafik përfshinte postera, ilustrime, tregime me figura dhe identitete pamore. Në multimedia, hapësira u jepej videove të shkurtra, animacionit dhe krijimeve audiovizuale. Këto forma e lidhin materialin e trashëguar me mënyrat si të rinjtë komunikojnë sot.
Tema mund të mbështetej në rrëfimet e platformës Albania Heritage ose në historitë dhe praktikat e komunitetit. Kështu, një punim mund të niste nga një burim i publikuar, por edhe nga një bisedë në familje ose nga një zakon që nxënësi e njeh nga vendi ku jeton.
Nxënësit u ftuan jo vetëm ta ruanin një histori, por ta interpretonin me zërin, figurat dhe mjetet e brezit të tyre.
Trashëgimia jomateriale përfshin njohuri dhe praktika që vazhdojnë përmes njerëzve: rrëfime gojore, këngë, rituale dhe mjeshtëri. Në shpjegimin e UNESCO-s, vazhdimësia e saj lidhet me transmetimin dhe rikrijimin brenda komuniteteve.
Për një nxënës, kjo mund të jetë hera e parë që një bisedë me një të moshuar kthehet në punim shkollor ose krijim artistik. Një proces pune i ndjekur në punishte, një këngë e dëgjuar në familje apo një tregim për një vend lokal bëhen material për të pyetur dhe krijuar.
Vlera e këtij lloji pune qëndron edhe te takimi mes brezave. I riu sjell pyetjet dhe mjetet e veta, ndërsa personi që e njeh praktikën sjell përvojën. Produkti përfundimtar mund ta bëjë atë histori të kuptueshme edhe për bashkëmoshatarët që nuk e njohin.
Organizatorët njoftuan se punimet do të vlerësoheshin për origjinalitetin, lidhjen me trashëgiminë shqiptare, cilësinë artistike e teknike dhe ndikimin edukativ. Konkursi zhvillohet në kuadër të projektit Heritage is our Brand, të zbatuar nga DMO Albania në partneritet me EU Policy Hub, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian.
Pas afatit të nëntorit, rezultatet dhe krijimet fituese mbeten pjesa që do ta plotësojë historinë e këtij edicioni. Vetë thirrja solli një ftesë të qartë për shkollat: të kërkojnë kulturën edhe jashtë tekstit mësimor, te njerëzit dhe praktikat që i japin identitet komunitetit.